Zamknij
Zamknij
Wymagane jest uaktualnienie wtyczki Flash Player.
Strona główna
Znajdujesz się w: Strona główna / Gmina / Historia
Zmień kontrast
Zmień rozmiar czcionki

Historia

 

Region kołbielski położony jest w południowo-wschodniej, prawobrzeżnej części Mazowsza, ok. 40 km od Warszawy. Na wschodzie sąsiaduje z Podlasiem, na zachodzie z doliną Wisły, zaś cały region leży w dorzeczu malowniczej rzeki Świder, prawobrzeżnego dopływu królowej polskich rzek Wisły, z ujściem pod Otwockiem.

Stolicą regionu jest Kołbiel. Pierwsza historyczna wzmianka o Kołbieli pochodzi dopiero z roku 1407, kiedy na tym terenie powstał kościół zbudowany i założony przez ród Kolibielskich herbu Jasieńczyk należących do drobnej szlachty, ówczesnych właścicieli. Na mocy aktu erekcyjnego z 1422 r. ustanowiona została parafia o rozległym zasięgu. W XVI wieku została z niej wydzielona parafia Glinianka, a w okresie międzywojennym - parafia Celestynów. Kołbiel była wtedy wsią szlachecką, leżącą w ziemi czerskiej przy historycznym szlaku z Czerska do Liwu.

Na początku XVI wieku rozpoczął się proces jednoczenia poszczególnych ziem mazowieckich z Koroną, w tym Ziemi Czerskiej.

W 1526 r. król Polski, Zygmunt I zwany Starym, przybył do Warszawy i obsadził swoimi załogami Mazowsze. Dzięki staraniom Kolibielskich w dzień oczyszczenia Św. Maryi 2 lutego 1532 r. w stołecznym mieście Krakowie przywilejem królewskim Zygmunt I podniósł wieś Kołbiel do rzędu miast. Na mocy tego przywileju ustanowiono tu dwa jarmarki rocznie i jeden targ tygodniowo, w soboty. Były to lata najbujniejszego rozwoju i rozkwitu miasta. Przywilej handlu w mieście został potwierdzony przez następnych monarchów - Zygmunta III Wazę i Jana Kazimierza. Liczbę jarmarków podniesiono do 6 w roku, a ostatni król Polski, Stanisław August Poniatowski, dodał jeszcze dwa jarmarki. W 1660 r. wszystkie części miasta należały do Franciszka Wojciecha Grabianki herbu Leszczyc. W okresie tym Kołbiel stanowiła poważny ośrodek rzemieślniczy. Mieszkańcy trudnili się rolnictwem, wyrobem i obróbką drewna, rzemiosłem i handlem. W tym okresie w Kołbieli działała szkoła, której prekursorem był Jan z Zakroczymia, funkcjonował szpital, dookoła miasta leżały liczne drobne folwarki ziemskie. Samo miasto było niewielkie, a zabudowania skupiały się wokół drewnianego kościoła. Obok rzeka, nad którą bieliły się połacie łąk bagnistych zwanych „bielami". Od 1791 r. właścicielem terenów został Bogusław de Glave czy jak chcą inne źródła Karol de Glave. W okresie Potopu Szwedzkiego Kołbiel zostaje spalona i splądrowana, a jej mieszkańcy zginęli lub uszli w okoliczne lasy. Wojna pomocna w początkach XVIII w. i Insurekcja Kościuszkowska 1794r.przyczyniły się do jeszcze większych zniszczeń tych ziem.
W wyniku III Rozbioru Polski, Kołbiel i ziemie leżące wokół niej należały do Austrii, a po Kongresie Wiedeńskim miasto i ziemie przeszły pod zabór rosyjski.

 

W XIX w. Kołbiel została podzielona na dwie części; jedna część to miasto na prawym brzegu rzeki, druga część to dwór na wzgórzu po lewej stronie rzeki. Dwór i folwark przybrały nazwę Stara Wieś. w ostatnich latach XVII wieku właścicielem została rodzina Chrzanowskich herbu Korab, a od końca 1922 r. właścicielem został Walenty Markowski herbu Bończa, żonaty kolejno z dwiema córkami Józefa Chrzanowskiego: Kunegundą i Zuzanną. Walenty Markowski wydzierżawił Kołbiel i Starą Wieś Józefowi Dąbkowskiemu, który figuruje w aktach z 1832r. jako dziedzic Kołbieli. Wiemy również, że właścicielem Kołbieli był także Jan Wliand, którego nazwisko znajduje się w aktach. W latach 1866-1878 Stara Wieś należała do hrabiego Józefa Zamoyskiego, znakomitego agronoma i hodowcy koni. Była to postać niepospolita i jak wszyscy z tego rodu, wielce zasłużona dla kraju. Porozumiewał się swobodnie w kilku językach, m.in. rosyjskim i angielskim. Był współautorem „Encyklopedii Rolnictwa", współzałożycielem Warszawskiego Towarzystwa Kredytowego, organizował Towarzystwo Przemysłowe Lilpop, Rau i Loewenstein. Zabiegał obudowę kolei, min. Nadwiślańskiej Linii Kolejowej. Wśród robotników folwarcznych upowszechniał zasady higieny, wprowadził wiele przywilejów socjalnych - dni wolne od pracy, możliwość korzystania z taniego sklepu, apteki, pralni, łaźni, prasowalni. Dzieci robotników folwarcznych były kształcone w zakresie szkoły powszechnej. Hrabia Józef Zamoyski założył też w Kołbieli szkołę zawodową o profilu handlowo-rolniczym dla synów ubogiej szlachty. Istniała ona do połowy ubiegłego stulecia. Na rok 1866 przypada wzniesienie do dziś istniejącego murowanego pałacu oraz założenie okalającego go parku.Z kolej Maurycy Zamoyski był opiekunem parafii Kołbiel. Z jego inicjatywy w 1896 r. sporządzony został akt erekcyjny budowy nowego kościoła, który usytuowano obok istniejącego jeszcze drewnianego kościoła z 1660 r. Świątynie wybudował dzięki ofiarom wiernych oraz Maurycego Zamoyskiego, ksiądz proboszcz Jan Wasilewski.

W posiadaniu rodziny Zamoyskich Stara Wieś pozostała do czasów II wojny światowej, po 1945 r. pałac wraz z otoczeniem stał się własnością Gminnej Rady Narodowej w Kołbieli.

1 czerwca 1869r. ukazem carskim Kołbiel straciła prawa miejskie za pomoc uczestnikom powstania styczniowego. Miasto zostało zamienione na gminę wiejską, w skład, której wchodziło 26 wiosek. Nie przeszkadzało to jednak w gospodarczym rozwoju Kołbieli. Na początku XX w. żyło tu ok. 6.000 ludzi. Przeszło połowa  gruntów rolnych stanowiła własność 6 obszarników, którzy posiadali ok. 9000 hektarów najlepszej ziemi. Największym właścicielem był hrabia Zamoyski, właściciel 2100 ha i majątku w Starej Wsi. Kołbiel była wtedy w przeważajacej mierze wsią żydowską posiadającą 49 prywatnych sklepów i dziesiątki warsztatów rzemieślniczych i usługowych.

W kwietniu 1907 r. 29 członków chłopstwa i ziemiaństwa założyło jedną z pierwszych na Mazowszu spółdzielni pod nazwą „Spółka Włościańska". Od 1918 r. występuje ona pod nazwą „Spółdzielnia Rozwój", a od 1947 r. istnieje i działa do dziś pod nazwą GS „SCH".

Rok 1918 to tragiczna data w historii Kołbieli - wieś prawie doszczętnie spłonęła.

W latach 1920-1939 Kołbiel stopniowo się odrodziła, osiągając rekordową liczbę mieszkańców dochodzącą do 2300.

W 1939 roku Kołbiel stała się  bazą zaopatrzeniową Armii Krajowej II Obowodu Mińska Mazowieckiego - Mewa-Kamień (w graniacach obwodu znalazły się gminy: Kołbiel, Glinianka, Siennica), udzielała schronienia uchodźcom, konspirantom i Żydom.

Kołbiel i ziemie przyległe zostały wyzwolone latem 30 lipca 1944 r. W 1951 r. zorganizowano w Kołbieli pierwszą po wojnie wystawę sztuki ludowej regionu kołbielskiego. 15 maja 1958 r. huragan zniszczył 45% zabudowań, w wyniku czego na miejscu domów drewnianych powstały domy murowane.

Obecnie Gmina Kołbiel jest atrakcyjnym miejscem położonym nieopodal granic aglomeracji warszawskiej, przyciągającym nowych mieszkanców, letników, turystów (w tym rowerowych) oraz inwestorów.

 

Adam Budyta
Jesteś 442873 osobą,
która odwiedza nasz portal.
  
Urząd Gminy w Kołbieli,
Szkolna 1, 05-340 Kołbiel, woj. mazowieckie
email: gmina_kolbiel@wp.pl
NIP: 822-10-20-459, Regon: 000539006
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8
projekt i hosting: INTERmedi@ zarządzane przez: CMS - SPI
Niniejszy serwis internetowy stosuje pliki cookies (tzw. ciasteczka). Informacja na temat celu ich przechowywania i sposobu zarządzania znajduje się w Polityce prywatności.
Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie informacji zawartych w plikach cookies - zmień ustawienia swojej przeglądarki.
x